Indrukwekkend: Jos Kruisbergen filmt de laatste Stoottroepers

Het was in 2007, inmiddels 19 jaar geleden, toen bij Corrie Kruisbergen de telefoon ging. Aan de lijn was Van Oijen uit Appeltern, met een bijzondere vraag: of Jos eens kon komen praten. Wat daarna gebeurde, werd geschiedenis. Cineast Jos Kruisbergen besloot samen met zijn geluidsman Geert Megens een indrukwekkende documentaire te maken over de laatste Maas en Waalse Stoottroepers.

De Tweede Wereldoorlog eindigde 80 jaar geleden. In de hoop dat een derde ons bespaard blijft, legde Kruisbergen de verhalen van de laatste soldaten vast. Deze Stoottroepers, gehuld in burgerkleding, deelden hun ervaringen voor de camera. De eerste opnames dateren uit 2001 en de laatste werden in 2007 gemaakt. De documentaire bewaart hun levensverhalen voor huidige en toekomstige generaties.

Op 10 mei 1940 zag de jonge Hans Holst, woonachtig aan de Waal in Tiel, de eerste vliegtuigen uit het oosten naderen. De Duitse luchtmacht trok in formatie over de rivier, terwijl een post bij het Veerhuis in Wamel erin slaagde enkele toestellen neer te halen. De vliegtuigen stortten neer in de uiterwaarden. Voor Hans, toen nog een kind, was dit het begin van een oorlog die hij zijn leven lang zou herinneren.

Waalcrosser Frans de Vilder zwom de rivier over en roeide meerdere keren om mensen naar het veilige Maas en Waal te brengen. Hij riskeerde daarbij zijn leven. Duitse soldaten hielden de dijken van Tiel bezet en waren voortdurend op zoek naar verzetsstrijders en ontsnapte krijgsgevangenen.

Jaren later vertellen Hans en andere ooggetuigen hun verhaal aan de Maas en Waalse chroniqueur Jos Kruisbergen. In de documentaire delen ook Waalcrosser Frans de Vilder, Dirk Jan van Teeffelen uit Dodewaard en de Maas en Waalse Stoottroepers hun ervaringen.

Zij zagen hoe de Duitsers willekeurig dijkhuizen in brand staken en veertien onschuldige burgers uit Wamel zonder vorm van proces fusilleerden tegen de Tielse Waalmuur. De slachtoffers werden later gezamenlijk begraven op het Tielse kerkhof, waar hun namen nog steeds op een grote gedenksteen prijken. Elk jaar op 4 mei worden zij herdacht aan de Waalmuur.

Op de Waalbanddijk vertellen De Eed Vink, Henk van den Boom, Frans Peters en Dirk Jan van Teeffelen hun oorlogsverhalen aan de kinderen van basisschool De Wijzer uit Beneden-Leeuwen. Maandenlang werkten Kruisbergen en Megens om deze geschiedenis vast te leggen. De aangrijpende getuigenissen vormen een belangrijk leermoment voor de toekomst.

De Stoottroepers stonden met hun geweren op posten aan de dijk, elk met slechts twee kogels. De laatste kogel was voor henzelf. Ze wisten dat gevangenneming door de Duitsers een zekere dood betekende. Velen sneuvelden in deze strijd.

De kinderen van De Wijzer adopteren het oorlogsmonument bij de Stoottroeperskapel in Beneden-Leeuwen. Met militaire jeeps rijden ze van Dreumel over de Waalbanddijk naar Beneden-Leeuwen, om met eigen ogen te zien waar de posten van de Stoottroepers waren.

Een tastbare les in moed en geschiedenis. Een film en een monument met eeuwigheidswaarde wat opgeslagen wordt in het archief van De Jos Kruisbergen Stichting..

De documentaire is te zien op www.joskruisbergen.nl